O wilkach napisano wiele. Ograniczyliśmy się więc do subiektywnego wyboru prac naukowych i książek poświęconych przede wszystkim badaniom nad wilkami w Polsce, ale nie tylko. Ciekawej lektury!


KSIĄŻKI

Jędrzejewska B., Jędrzejewski W. 2001. Ekologia zwierząt drapieżnych Puszczy Białowieskiej. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Mech L. D., Boitani L. (red.). 2003. Wolves: behavior, ecology, and conservation. The University of Chicago Press, Chicago-London.

Mysłajek R.W., Nowak S. 2014. Podręcznik najlepszych praktyk w ochronie wilka, rysia i niedźwiedzia brunatnego . Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, Warszawa.

Nowak S., Mysłajek R.W. 2011. Wilki na zachód od Wisły. Stowarzyszenie dla Natury "Wilk", Twardorzeczka.


LICZEBNOŚĆ I ROZMIESZCZENIE

Chapron G., Kaczensky P., Linnell J.D.C., von Arx M., Huber D., Andrén H., López-Bao J.V., Adamec M., Álvares F., Anders O., Balčiauskas L., Balys V., Bedő P., Bego F., Blanco J.C., Breitenmoser U., Brøseth H., Bufka L., Bunikyte R., Ciucci P., Dutsov A., Engleder T., Fuxjäger C., Groff C., Holmala K., Hoxha B., Iliopoulos Y., Ionescu O., Jeremić J., Jerina K., Kluth G., Knauer F., Kojola I., Kos I., Krofel M., Kubala J., Kunovac S., Kusak J., Kutal M., Liberg O., Majić A., Männil P., Manz R., Marboutin E., Marucco F., Melovski D., Mersini K., Mertzanis Y., Mysłajek R.W., Nowak S., Odden J., Ozolins J., Palomero G., Paunović M., Persson J., Potočnik H., Quenette P.-Y., Rauer G., Reinhardt I., Rigg R., Ryser A., Salvatori V., Skrbinšek T., Stojanov A., Swenson J.E., Szemethy L., Trajçe A., Tsingarska-Sedefcheva E., Váňa M., Veeroja R., Wabakken P., Wölfl M., Wölfl S., Zimmermann F., Zlatanova D., Boitani L. 2014. Recovery of large carnivores in Europe’s modern human-dominated landscapes. Science 346: 1517–1519.

Jędrzejewski W.,Nowak S., Schmidt K., Jędrzejewska B. 2002. Wilk i ryś w Polsce – wyniki inwentaryzacji w 2001 roku. Kosmos 51: 491-499.


SKŁAD POKARMU I DRAPIEŻNICTWO

Jędrzejewski W., Schmidt K., Theuerkauf J., Jędrzejewska B., Selva N., Zub K., Szymura L. 2002. Kill rates and predation by wolves on ungulate populations in Białowieża Primeval Forest (Poland). Ecology 83: 1341-1356.

Jędrzejewski W., Niedziałkowska M., Hayward M. W., Goszczyński J., Jędrzejewska B., Borowik T., Bartoń K. A., Nowak S., Harmuszkiewicz J., Juszczyk A., Kałamarz T., Kloch A., Koniuch J., Kotiuk K., Mysłajek R. W., Nędzyńska M., Olczyk A., Telon M., Wojtulewicz M. 2012. Prey choice and diet of wolves related to ungulate communities and wolf subpopulations in Poland. Journal of Mammalogy 93: 1480-1492.

Nowak S., Mysłajek R. W., Jędrzejewska B. 2005. Patterns of wolf Canis lupus predation on wild and domestic ungulates in the Western Carpathian Mountains (S Poland). Acta Theriologica 50: 263-276.

Nowak S., Mysłajek R. W., Kłosińska A., Gabryś G. 2011. Diet and prey selection of wolves Canis lupus recolonising Western and Central Poland. Mammalian Biology 76: 709-715.


WILKI A ZWIERZĘTA HODOWLANE

Nowak S., Mysłajek R. W. 2005. Livestock Guarding Dogs in the western part of the Polish Carpathians. Carnivores Damage Prevention News 8: 13-17.

Nowak S., Mysłajek R. W. 2016. Poradnik ochrony zwierząt hodowlanych przed wilkami. Stowarzyszenie dla Natury "Wilk", Twardorzeczka.


ORGANIZACJA PRZESTRZENNA I AKTYWNOŚĆ

Jędrzejewski W., Schmidt K., Jędrzejewska B., Theuerkauf J., Kowalczyk R., Zub K. 2004. The process of a wolf pack splitting in Białowieża Primeval Forest, Poland. Acta Theriologica 49: 275-280.

Jędrzejewski W., Schmidt K., Theuerkauf J., Jędrzejewska B., Okarma H. 2001. Daily movements and territory use by radio-collared wolves (Canis lupus ) in Białowieża Primeval Forest in Poland. Canadian Journal of Zoology 79: 1993-2004.

Jędrzejewski W, Schmidt K, Theuerkauf J, Jędrzejewska B, Kowalczyk R. 2007. Territory size of wolves Canis lupus : linking local (Białowieża Primeval Forest, Poland) and Holarctic-scale patterns. Ecography 30: 66-76.


DYNAMIKA POPULACJI

Jędrzejewska B., Jędrzejewski W., Bunevich A.N, Miłkowski L., Okarma H. 1996. Population dynamics of wolves Canis lupus in Białowieża Primeval Forest (Poland and Bielarus) in relation to hunting by humans, 1847-1993. Mammal Review 26: 103-126.

Nowak S., Mysłajek R. W., Jędrzejewska B. 2008. Density and demography of wolf Canis lupus population in the western-most part of the Polish Carpathian Mountains, 1996-2003. Folia zoologica 57: 392-402.

Nowak S., Mysłajek R.W. 2016. Wolf recovery and population dynamics in Western Poland, 2001-2012. Mammal Research 61: 83–98.


BEHAWIOR

Nowak S., Jędrzejewski W., Schmidt K., Theuerkauf J., Mysłajek R. W., Jędrzejewska B. 2007. Howling activity of free-ranging wolves (Canis lupus ) in the Białowieża Primeval Forest and the Western Beskidy Mountains (Poland). Journal of Ethology 25: 231-237.

Pierużek-Nowak S. 2008. Przywództwo w grupie wilków. Harvard Business Review Polska 7/8: 26-37.

Schmidt K, Jędrzejewski W, Theuerkauf J, Kowalczyk R, Okarma H, Jędrzejewska B. 2008. Reproductive behaviour of wild-living wolves Białowieża Primeval Forest (Poland). Journal of Ethology 26: 69-78.

Zub K, Theuerkauf J, Jędrzejewski W, Jędrzejewska B, Schmidt K, Kowalczyk R. 2003. Wolf pack territory marking in the Białowieża Primeval Forest (Poland). Behaviour 140: 635-648.


PREFERENCJE ŚRODOWISKOWE

Huck M., Jędrzejewski W., Borowik T., Jędrzejewska B., Nowak S., Mysłajek R. W. 2011. Analyses of least cost paths for determining effects of habitat types on landscape permeability: wolves in Poland. Acta Theriologica 56: 91-101.

Huck M., Jędrzejewski W., Borowik T., Miłosz-Cielma M., Schmidt K., Jędrzejewska B., Nowak S., Mysłajek R. W. 2010. Habitat suitability, corridors and dispersal barriers for large carnivores in Poland. Acta Theriologica 55: 177-192.

Nowak S., Mysłajek R.W., Szewczyk M., Tomczak P., Borowik T., Jędrzejewska B. 2017. Sedentary but not dispersing wolves Canis lupus recolonizing western Poland (2001–2016) conform to the predictions of a habitat suitability model. Diversity and Distributions 23: 1353–1364.

Jędrzejewski W., Jędrzejewska B., Zawadzka B., Borowik T., Nowak S., Mysłajek R. W. 2008. Habitat suitability model for Polish wolves Canis lupus based on long-term national census. Animal Conservation 11: 377-390.

Jędrzejewski W., Niedziałkowska M., Mysłajek R. W., Nowak S., Jędrzejewska B. 2005. Habitat selection by wolves Canis lupus in the uplands and mountains of southern Poland. Acta Theriologica 50: 417-428.

Jędrzejewski W., Niedziałkowska M., Nowak S., Jędrzejewska B. 2004. Habitat variables associated with wolf (Canis lupus ) distribution and abundance in northern Poland. Diversity and Distributions 10: 225-233.

Theuerkauf J, Jędrzejewski W, Schmidt K, Gula R. 2003. Spatiotemporal segregation of wolves from humans in the Białowieża Forest (Poland). Journal of Wildlife Management 67: 706-716.

Theuerkauf J, Rouys S, Jędrzejewski W. 2003. Selection of den, rendezvous, and resting sites by wolves in the Białowieża Forest, Poland. Canadian Journal of Zoology 81: 163-167.


ZRÓŻNICOWANIE GENETYCZNE

Hulva P., Černá Bolfíková B., Woznicová V., Jindřichová M., Benešová M., Mysłajek R.W., Nowak S., Szewczyk M., Niedźwiecka N., Figura M., Hájková A., Sándor A.D., Zyka V., Romportl D., Kutal M., Finďo S., Antal V. 2018. Wolves at the crossroad: fission-fusion range biogeography in the Western Carpathians and Central Europe . Diversity and Distributions 24: 179-192.

de Groot G.A., Nowak C., Skrbinsek T., Andersen L.W., Aspi J., Fumagali L., Godinho R., Harms V., Jansman H.A.H., Liberg O., Marucco F., Mysłajek R.W., Nowak S., Pilot M., Randi E., Reinhardt I., Śmietana W., Szewczyk M., Taberlet P., Vilá C., Muñoz-Fuentes V. 2016. Decades of population genetic research call for harmonization of molecular markers: the grey wolf, Canis lupus , as a case study. Mammal Review 46: 44-59.

Czarnomska S.D., Jędrzejewska B., Borowik T., Niedziałkowska M., Stronen A.V., Nowak S., Mysłajek R.W., Okarma H., Konopiński M., Pilot M., Śmietana W., Caniglia R., Fabbri E., Randi E., Pertoldi C., Jędrzejewski W. 2013. Concordant mitochondrial and microsatellite DNA structuring between Polish lowland and Carpathian Mountain wolves. Conservation Genetics 14: 573–588.

Jędrzejewski W., Branicki W., Vet C., Međugorac I., Pilot M., Bunevich A. N., Jędrzejewska B., Schmidt K., Theuerkauf J., Okarma H., Gula R., Szymura L., Froter M. 2005. Genetic diversity and relatedness within packs in an intensely hunted population of wolves Canis lupus. Acta Theriologica 50: 3-22.

Moura A.E., Tsingarska E., Dąbrowski M.J., Czarnomska S.D., Jędrzejewska B., Pilot M. 2013. Unregulated hunting and genetic recovery from a severe population decline: the cautionary case of Bulgarian wolves. Conservation Genetics 15: 405-417.

Pilot M., Jędrzejewski W., Branicki W., Sidorovich V.E., Jędrzejewska B., Stachura K., Funk S. 2006. Ecological factors influence population genetic structure of European grey wolves. Molecular Ecology 15: 4533-4553.

Pilot M., Branicki W., Jędrzejewski W., Goszczyński J., Jędrzejewska B., Dykyy I., Shkvyrya M., Tsingarska E. 2010. Phylogeographic history of grey wolves in Europe. BMC Evolutionary Biology 104: 1-11.

Stronen A.V., Jędrzejewska B., Pertoldi C., Demontis D., Randi E., Niedziałkowska M., Pilot M., Sidorovich V.E., Dykyy I., Kusak J., Tsingarska E., Kojola I., Karamanlidis A.A., Ornicans A., Lobkov V.A., Dumenko V., Czarnomska S.D. 2013. North-South Differentiation and a Region of High Diversity in European Wolves (Canis lupus ). PLoS One 10: 1-9.


PASOŻYTY

Kloch A., Bajer A. 2003. Helminty jelitowe wilków (Canis lupus) z południowej części Pojezierza Mazurskiego: badanie koproskopowe. Wiadomości Parazytologiczne 49: 301-305.

Kloch A., Bednarska M., Bajer A. 2005. Intestinal macro- and microparasites of wolves (Canis lupus L.) from north-eastern Poland recovered by coprological study. Annals of Agricultural and Environmental Medicine 12: 237–245.

Popiołek M., Szczęsna J., Hildebrand J. 2003. The results of examinations of intestinal parasites of wolves (Canis lupus L.) from Zywiecki Area. Wiadomości Parazytologiczne 49: 391-393.

Popiołek M., Szczęsna J., Nowak S., Mysłajek R. W. 2007. Helminth infections in faecal samples of wolves Canis lupus L. from the western Beskidy Mountains in southern Poland. Journal of Helminthology 81: 339-344.

Szafrańska E., Wasilewski O., Bereszyński A. 2010. A faecal analysis of helminth infections in wild and captive wolves, Canis lupus L., in Poland. Journal of Helminthology 84: 415-419.

Szczęsna J., Popiołek M. 2007. The first record of Spirocera lupi (Rudolphi, 1809) (Spirocercidae, Nematoda) from Poland based on faecal analysis of wolf (Canis lupus L.). Helminthologia 44: 230-232.


PROBLEMY OCHRONY

Diserens T.A., Borowik T., Nowak S., Szewczyk M., Niedźwiecka N., Mysłajek R.W. 2017. Deficiencies in Natura 2000 for protecting recovering large carnivores: A spotlight on the wolf Canis lupus in Poland . PLoS ONE 12(9): e0184144.

Nowak S., Mysłajek R.W. 2017. Response of the wolf (Canis lupus Linnaeus, 1758) population to various management regimes at the edge of its distribution range in Western Poland, 1951-2012. Applied Ecology and Environmental Research 15 (3): 187-203.

Mysłajek R.W., Nowak S. 2015. Not an easy road to success: the history of exploitation and restoration of the wolf population in Poland after World War Two. W: Masius M., Sprenger J. (red.). Fairytaile in question: Historical interactions between humans and wolves. White Horse Press, Cambridge: 247-258.

Reinhard I., Kluth G., Nowak S., Mysłajek R.W. 2013. A review of wolf management in Poland and Germany with recommendations for future transboundary collaboration. BfN-Skripten 356. Bundesamt für Naturschutz, Bonn.

Głowaciński Z. (red.). 2001. Polska czerwona księga zwierząt. Kręgowce. PWRiL, Warszawa.

Jędrzejewski W., Nowak S., Kurek R., Mysłajek R. W., Stachura K., Zawadzka B. 2006. Zwierzęta a drogi. Metody ograniczania negatywnego wpływu dróg na populacje dzikich zwierząt. Wydanie II poprawione i uzupełnione. Zakład Badania Ssaków Polskiej Akademii Nauk, Białowieża.

Ray J. C., Bedford K. H., Steneck R. S., Berger J. 2005. Lage carnivores and the conservation of biodiversity. Island Press, Washington.


INTERAKCJE Z INNYMI GATUNKAMI

Kuijper D.P.J., de Kleine C., Churski M., van Hooft P., Bubnicki J., Jędrzejewska B. 2013. Landscape of fear in Europe: wolves affect spatial patterns of ungulate browsing in Białowieża Primeval Forest, Poland. Ecography 36: 1263-1275.

Schmidt K., Jędrzejewski W., Okarma H., Kowalczyk R. 2009. Spatial interactions between grey wolves and Eurasian lynx in Białowieża Primeval Forest, Poland. Ecological Research 24: 207-214.



MISCELLANEA

Nowak S., Mysłajek R. W. 2000. Tropem wilka. Stowarzyszenie dla Natury "Wilk", Godziszka.

Reinhardt I., Kluth G., Nowak S., Mysłajek R.W. 2015. Standards for the monitoring of the Central European wolf population in Germany and Poland. BfN-Skripten 398. Bundesamt für Naturschutz, Bonn.


 

Przekaż 1% podatku na rzecz stowarzyszenia.

Dowiedz się więcej.



Nasz profil na Facebook Nasz profil na YouTube

Projekt i wykonanie: maszyna.pl
English
Polski