Korytarze ekologiczne
Ze względu na ogromne wymagania przestrzenne dużych drapieżników, powierzchnie nawet największych lasów w Polsce są zbyt małe, by stanowić ostoję niezależnej, żywotnej, zróżnicowanej genetycznie populacji wilka, niedźwiedzia czy rysia. Dlatego populacje dużych drapieżników są w Polsce zbiorem niewielkich lokalnych populacji (tzw. subpopulacji) zasiedlających poszczególne kompleksy leśne, połączonym w całość poprzez korytarze ekologiczne. Przetrwanie tych gatunków zależy od sprawnej wymiany osobników (i genów) pomiędzy poszczególnymi subpopulacjami. Przerwanie korytarza migracyjnego może doprowadzić do zaniku lokalnej populacji, ponieważ tak małe zgrupowania (kilka – kilkadziesiąt osobników) są szczególnie wrażliwe na wszelkie naturalne czynniki śmiertelności (choroby, pasożyty, brak pokarmu), a także działania człowieka (np. kłusownictwo, śmierć na drogach, nieustanne niepokojenie). Jeśli większość korytarzy migracyjnych zostanie przerwana, katastrofa dotknie całą krajową populację wilka, rysia lub niedźwiedzia. Dlatego żeby chronić duże drapieżniki (lecz także wszystkie inne gatunki zwierząt naziemnych), trzeba bezwzględnie chronić ich szlaki dyspersji. W Polsce spójna sieć korytarzy ekologicznych została opracowana w 2006 roku na zlecenie Ministra Środowiska przez Zakład Badania Ssaków PAN w Białowieży, we współpracy z naszym Stowarzyszeniem. Opracowanie nosi tytuł „Projekt korytarzy ekologicznych łączących europejską sieć obszarów Natura 2000”. Sieć ta dowiązuje się do korytarzy ekologicznych w krajach sąsiednich, dzięki czemu stanowi ważne ogniwo w zapewnieniu łączności ekologicznej w skali kontynentalnej.
W skład tej sieci wchodzą obszary, będące jej ogniwami (obszary przyrodniczo cenne, zarówno chronione prawnie jak i nie włączone do krajowego lub międzynarodowego systemu ochrony przyrody) oraz odcinki łączące poszczególne ogniwa. Zaprojektowana sieć korytarzy ekologicznych jest ważnym narzędziem umożliwiającym lokalizowanie obszarów konfliktowych i przeciwdziałanie negatywnym skutkom inwestycji o charakterze ciągłym, takim jak infrastruktura transportowa.
Ochrona korytarzy ekologicznych
Jednym z podstawowych działań zmierzających do zapewnienia ciągłości szlaków migracyjnych jest budowa odpowiednich przejść dla zwierząt na drogach i liniach kolejowych. Nasze Stowarzyszenie wykorzystuje wspomniany powyżej projekt korytarzy w procesie opiniowania planów budowy autostrad i dróg ekspresowych w Polsce. Na jego podstawie ustalamy, które z odcinków planowanych dróg przecinają korytarze migracyjne oraz obszary istotne dla bytowania zwierząt i wskazujemy lokalizacje przejść dla różnych grup zwierząt. Ostateczne lokalizacje i wymiary przejść ustalane są podczas burzliwych negocjacji z inwestorami.
Ponad 600 km nowych i planowanych dróg zostało dotychczas przez nas przeanalizowanych pod kątem kolizji z korytarzami ekologicznych zwierząt. Bez takich analiz i bez wybudowania odpowiednich przejść dla zwierząt, nasz kraj może zostać niebawem poszatkowany przez autostrady na niewielkie izolowane obszary, które już nigdy nie będą mogły stanowić siedlisk bytowania gatunków o większych wymaganiach obszarowych, takich jak duże drapieżniki. Wskutek utrudnionego przepływu wszelkich organizmów naziemnych, na obszarach tych dojdzie także do znaczącego zubożenia różnorodności biologicznej i genetycznej. Skala tego problemu jest ogromna, dotyczy większości chronionych obszarów i kompleksów leśnych w Polsce i wielokrotnie przekracza zagrożenie, jakie stanowi obwodnica Augustowa dla doliny Rospudy.
