W Polsce występują trzy duże drapieżniki: wilk, ryś i niedźwiedź brunatny. Wszystkie są gatunkami chronionymi przez polskie prawo, niedźwiedź od 1952 r., ryś od 1995 r., a wilk w całym kraju od 1998 r. Szczegóły dotyczące ich występowania i ekologii znajdują się w kolejnych zakładkach. Zainteresowanych poszerzeniem swojej wiedzy o dużych drapieżnikach zachęcamy do lektury artykułów naukowych i książek polecanych w zakładkach Wilk-literatura, Ryś-literatura oraz Niedźwiedź-literatura .

Nasze Stowarzyszenie prowadzi działania na rzecz ochrony ich populacji i siedlisk, w których występują. Obecni członkowie Stowarzyszenia, jeszcze przed jego powstaniem, w roku 1995 przyczynili się do objęcia wilka ochroną w dużej części kraju, a rysia w całej Polsce. W 1998 roku doprowadziliśmy do wprowadzenia ochrony gatunkowej wilka w całym kraju. Następnie byliśmy inicjatorami wprowadzenia zapisów prawnych oraz powstania systemu wypłaty odszkodowań za szkody powodowane przez drapieżniki w inwentarzu.

Budujemy sieć współpracy osób zaangażowanych w działania służące ochronie drapieżników, zarówno w kraju jak i za granicą. Prowadzimy edukację ekologiczną dotyczącą tych zwierząt. Działamy na rzecz ochrony siedlisk drapieżników oraz ich korytarzy migracyjnych. Prowadzimy monitoring przypadków kłusownictwa. Lobbujemy na rzecz korzystnych dla drapieżników zmian prawnych. Realizujemy także program rozwiązywania konfliktów pomiędzy hodowcami i dużymi drapieżnikami.

Skuteczność działań służących długofalowej ochronie drapieżników zależy w dużym stopniu od naszej wiedzy o ich aktualnym występowaniu, liczebności, ekologii, preferencjach środowiskowych i zagrożeniach ze strony człowieka. Dlatego też od wielu lat prowadzimy własne projekty badawcze, a także współpracujemy z instytucjami naukowymi w kraju i za granicą. Szczególnie skupiamy się na wilkach i rysiach, których ochrona wymaga wielopoziomowych działań. Szereg naszych projektów ma zasięg ogólnopolski lub regionalny:

Inwentaryzacja wilka i rysia w nadleśnictwach i parkach narodowych całej Polski

Największy zasięg ma Ogólnopolska inwentaryzacja wilka i rysia w nadleśnictwach i parkach narodowych, prowadzona od 2000 r., a koordynowana przez Zakład Badania Ssaków PAN we współpracy z naszym Stowarzyszeniem oraz Instytutem Ochrony Przyrody PAN. Bazowe dane do Inwentaryzacji zbierane są przez pracowników Lasów Państwowych i parków narodowych, i przekazywane do centrum koordynacji w ZBS PAN. SDN WILK koordynuje gromadzenie danych dotyczących występowania wilków w zachodniej i centralnej Polsce oraz wilka i rysia w zachodniej części Karpat. Pod koniec każdego roku, wspólna analiza informacji podparta wiedzą na temat ekologii obu gatunków pozwala na opracowanie raportu z Inwentaryzacji oraz mapy aktualnego zasięgu wilka i rysia w Polsce. Materiały te prezentowane są na stronie ZBS PAN.

Ekologia i struktura genetyczna populacji wilka rekolonizującej Polskę Zachodnią

SDN WILK rozpoczęło monitoring rozwoju populacji wilka w zachodniej i centralnej Polsce w 2001 r. Przez kolejne lata, przy udziale kilkudziesięciu wolontariuszy z Polski, Niemiec i Anglii, przeprowadzaliśmy tropienia, których celem było stwierdzenie lub wykluczenie obecności wilków w następujących kompleksach leśnych: Puszcza Wkrzańska, Puszcza Piaskowa (Cedyński Park Krajobrazowy), Puszcza Drawska, Poligon Drawski, Bory Krajeńskie, Lasy Wałeckie, Puszcza Bydgoska, Puszcza Notecka, Lasy Sarbskie, Puszcza Lubuska, Puszcza Rzepińska, Lasy Zielonogórskie, Puszcza Tarnowska, Bory Dolnośląskie i Lasy Rudzkie. Podczas każdorazowych wizyt w nadleśnictwach prowadzimy wywiady z pracownikami ALP i myśliwymi, dla zebrania danych o ewentualnych obserwacjach wilków, znalezionych resztkach ofiar, a także prób genetycznych ze skór upolowanych w przeszłości wilków. Z nadleśnictwami, w których podczas prac terenowych udaje nam się wykryć stałą obecność wilków, nawiązujemy współpracę, dostarczamy im materiały edukacyjne i prowadzimy szkolenia, służymy radą w sytuacjach pojawiania się konfliktów z gospodarką leśną. Podczas tropień gromadzimy próby genetyczne z odchodów wilków do badań nad pokrewieństwem pomiędzy populacjami wilka w Polsce, kierunkiem i zasięgiem migracji, wykorzystaniem korytarzy ekologicznych itp. Ponadto zbieramy odchody do badań nad dietą oraz pasożytami wilków w tej części Polski. Prowadzimy też wymianę informacji i prób genetycznych z naszymi niemieckimi kolegami. W czasie trwania projektu zarejestrowaliśmy proces rekolonizacji przez wilki Puszczy Bydgoskiej, Lasów Wałeckich, Puszczy Rzepińskiej, a w ostatnim czasie Borów Dolnośląskich. Wszystkie informacje i dane zebrane podczas prac terenowych są gromadzone w naszej bazie komputerowej i następnie analizowane z wykorzystaniem technik GIS. Stanowią one unikalne źródło informacji służące śledzeniu zmian zasięgu wilka w Polsce.  

Korytarze ekologiczne i przejścia dla zwierząt na autostradach i drogach ekspresowych w Polsce

Jednym z najbardziej istotnych działań na rzecz ochrony dużych drapieżników jest zachowanie łączności ich siedlisk poprzez ochronę szlaków migracji. W 2006 roku na zlecenie Ministra Środowiska, wspólnie z Zakładem Badania Ssaków PAN w Białowieży, opracowaliśmy „Projekt korytarzy ekologicznych łączących europejską sieć ekologiczną Natura 2000”. W oparciu o ten projekt przygotowujemy opinie i wskazania lokalizacji przejść dla zwierząt na planowanych autostradach i drogach ekspresowych w całej Polsce. W 2007 roku, na zlecenie Ministerstwa Transportu, przygotowaliśmy ekspertyzę na temat możliwości monitoringu przejść dla zwierząt w Polsce. Więcej o projekcie ochrony korytarzy ekologicznych można przeczytać w zakładce Korytarze ekologiczne.

Ekologia, struktura genetyczna i problemy ochrony transgranicznej populacji wilka w Karpatach Zachodnich

W ramach tego projektu, realizowanego nieprzerwanie od 1996 roku, zbierane są szczegółowe dane na temat ekologii, struktury genetycznej i problemów ochrony wilka w Beskidzie Śląskim, Beskidzie Żywieckim i Beskidzie Małym. Badaniami objętych jest 7 wilczych rodzin występujących na tym obszarze. Co roku prowadzimy tropienia zimowe dla oceny liczebności poszczególnych grup rodzinnych wilków, śmiertelności wskutek odstrzałów na Słowacji oraz kłusownictwa, latem staramy się ustalić obecność i miejsca wychowu szczeniąt, oraz ich liczbę. Ponadto przez cały rok zbieramy odchody i resztki ofiar dla analizy zmian diety wilków pod wpływem zmian środowiska i wzrastającej antropopresji. Gromadzimy też próby genetyczne, dla badań nad pokrewieństwem naszych watah z innymi populacjami w Karpatach oraz zasięgiem dyspersji osobników. Wyniki projektu służą nam jako podstawa do szeregu działań dla ochrony lokalnej populacji, jej siedlisk oraz rozwiązywania konfliktów z gospodarką hodowlaną. Więcej o wilkach w zakładce Wilk, a w niej m. in. ulotka o wilkach w Beskidach Zachodnich.  

Przeciwdziałanie szkodom od drapieżników

Szkody w inwentarzu powodowane przez duże drapieżniki stanowią istotną uciążliwość dla hodowców prowadzących hodowle w zasięgu występowania tych gatunków. Ochrona dużych drapieżników powinna obejmować działania na rzecz zmniejszenia skali szkód, szczególnie w odniesieniu do wilka, do którego hodowcy są najbardziej negatywnie nastawieni. Od początku istnienia nasze Stowarzyszenie prowadzi edukację hodowców i wprowadza w beskidzkich gospodarstwach, gdzie występują ataki wilków, różne metody ochrony inwentarza. W 2005 roku, wspólnie z Instytutem Ochrony Przyrody PAN, przygotowaliśmy na zlecenie Ministerstwa Środowiska ekspertyzę dotyczącą szkód od wilków oraz metod ich ograniczania. Więcej o tym projekcie można przeczytać w zakładce Przeciwdziałanie szkodom od drapieżników.

Ekologia i problemy ochrony rysia w zachodniej części Karpat

Naszym projektem obejmujemy beskidzką populacje rysia, zasiedlającą Beskid Żywiecki. Od kilku lat prowadzimy tropienia zimowe dla oceny liczebności grup rodzinnych rysi (kotek prowadzących młode) oraz liczby samców rysi. Staramy się wyróżnić areały poszczególnych samic i samców, odnajdujemy miejsca znakowania, odchody i resztki ofiar do oceny diety rysi. Zbieramy próby genetyczne z odchodów, do badań nad pokrewieństwem rysi z innymi populacjami w Karpatach oraz zasięgiem dyspersji osobników, a także próby do badań nad pasożytami. Wiosną 2007 roku we współpracy z ośrodkiem rehabilitacji zwierząt w Mikołowie oraz Babiogórskim Parkiem Narodowym udało się nam przywrócić do środowiska naturalnego dwie roczne rysice, odnalezione kilka miesięcy wcześniej w złej kondycji fizycznej w Beskidzie Żywieckim. Rysice te: Nadia i Hanka, otrzymały niewielkie obroże telemetryczne (zakupione przez SDN WILK) i po kilkutygodniowej adaptacji w specjalnej leśnej wolierze na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego, zostały wypuszczone na wolność. Więcej o rysiach można przeczytać w zakładce Ryś, a w niej m. in. ulotka o rysiach w Beskidach Zachodnich.



Inwentaryzacja miejsc rozrodu wilków (Fot. R. Mysłajek)

Inwentaryzacja miejsc rozrodu wilków (Fot. R. Mysłajek)

Zbiór prób do badań genetycznych (Fot. R. Mysłajek)

Zbiór prób do badań genetycznych (Fot. R. Mysłajek)

Tropienia wilków w Beskidach (Fot. S. Nowak)

Tropienia wilków w Beskidach (Fot. S. Nowak)

Zbiór materiału do analiz diety wilków (Fot. R. Mysłajek)

Zbiór materiału do analiz diety wilków (Fot. R. Mysłajek)

Radiotelemetria rysi w Beskidzie Żywieckim (Fot. S. Nowak)

Radiotelemetria rysi w Beskidzie Żywieckim (Fot. S. Nowak)

Przygotowywanie fladr dla hodowców (Fot. S. Nowak)

Przygotowywanie fladr dla hodowców (Fot. S. Nowak)

Edukacja młodzieży (Fot. M. Figura)

Edukacja młodzieży (Fot. M. Figura)

Analiza danych z inwentaryzacji drapieżników (Fot. S. Nowak)

Analiza danych z inwentaryzacji drapieżników (Fot. S. Nowak)



 

Przekaż 1% podatku na rzecz stowarzyszenia.

Dowiedz się więcej.



Nasz profil na Facebook Nasz profil na YouTube

Projekt i wykonanie: maszyna.pl
English
Polski