Treść Aktulaności

Wilki po dwudziestoletnim okresie nieobecności spowodowanym intensywnym zwalczaniem, ponownie zrekolonizowały Szwecję w latach osiemdziesiątych. Jak wykazały późniejsze badania genetyczne, zaledwie dwa osobniki, samiec i samica, dotarły wówczas na południe Szwecji z odległej o ponad tysiąc kilometrów populacji źródłowej bytującej w Finlandii i północnej Karelii. Z tego powodu przez długi czas populacja szwedzka nie mogła wzrosnąć liczebnie, borykając się z efektami chowu wsobnego. Dopiero dotarcie trzeciego imigranta pozwoliło na szybszy rozwój i powstawanie kolejnych grup rodzinnych, choć nadal jest to jedna z najsłabiej zróżnicowanych genetycznie populacji w Europie. Jest też jedną z najlepiej poznanych. Sztab naukowców ze stacji terenowej Grimso tysiące godzin spędził na badaniu tych drapieżników. Dzięki szeroko stosowanej radiotelemetrii poznano wielkości terytoriów prawie wszystkich watah, ich dynamikę, status rozrodczy, dietę, długodystansowe dyspersje oznakowanych osobników. Dzięki badaniom genetycznym poznano stosunki pokrewieństwa i zróżnicowanie genetyczne. Opublikowano dziesiątki artykułów naukowych i raportów. Ustalono, że dla wzbogacenia puli genowej i wzmocnienia populacji należy przeprowadzić wysiedlenie około 20 osobników z odległych populacji źródłowych. W obliczu znacznej izolacji populacji szwedzkiej ta decyzja wydaje się bardzo trafna. Według standardów IUCN, zaakceptowanych przez Komisję Europejską, licząca obecnie 200-219 osobników i około 20 grup rodzinnych populacja szwedzka ma status populacji zagrożonej (E). Jest ona także chroniona na mocy Dyrektywy Siedliskowej Komisji Europejskiej, gdzie wilk ma status gatunku ściśle chronionego (załącznik II Dyrektywy), którego siedliska bytowania powinny być chronione w obrębie obszarów Natura 2000 (załącznik IV Dyrektywy). Decyzja Parlamentu szwedzkiego o ustaleniu dla tej populacji limitu liczebności na poziomie 210 osobników oraz odstrzału 27 osobników jest decyzją wyłącznie polityczną, wymuszoną przez tamtejsze silne lobby łowieckie. Nie jest ona uzasadniona uwarunkowaniami środowiskowymi, ponieważ w kraju, którego lesistość sięga 60% powierzchni, obszar lasów jest trzy razy większy od Polski i zagęszczenie ludności sześć razy mniejsze, może bytować znacznie liczniejsza populacja tych drapieżników. Dotychczas wilki zasiedliły w Szwecji jedynie jej południowo-centralną część, ciągle istnieją dogodne siedliska w pozostałych regionach kraju. Jest to także uzasadnione ze względu na największe w Skandynawii zgęszczenia łosi – głównej ofiary wilków, wynoszące 1,7 osobnika/km2. Łoś jako główny „zjadacz” lasu wpływa negatywnie na trwałość i zróżnicowanie gatunkowe tamtejszych ekosystemów leśnych, o czym donoszą szwedzcy naukowcy i leśnicy. Niestety ustalony ostatnio bardzo niski limit liczebności populacji wilka oraz wydanie zezwolenia na odstrzał 27 osobników, znacząco zmniejsza szanse na rozwój zasięgu występowania tego gatunku w centralnej i północnej części półwyspu skandynawskiego. Nie ma też szans na naturalne ograniczenie wielkości populacji łosia, co jest na rękę myśliwym, dla których polowanie na ten gatunek jest ulubionym sportem. Społeczeństwo szwedzkie w większości jest oburzone decyzją swojego Parlamentu, organizacje pozarządowe przygotowują oficjalne zaskarżenie tej decyzji do Komisji Europejskiej. Jeśli taka skarga wpłynie, Komisja Europejska będzie mogła rozważyć rozpoczęcie procedury dotyczącej pogwałcenia zapisów Dyrektywy Siedliskowej , która zobowiązuje kraje członkowskie do zachowania populacji gatunków chronionych w tzw. korzystnym statusie ochronnym (favourable conservation status), czyli w liczebności większej niż tylko gwarantującej przetrwanie gatunku w dłuższej perspektywie czasowej, na obszarze gwarantującym realizację wszystkich funkcji życiowych przez tą populację. W przypadku Szwecji oba te warunki wydają się nie spełnione. Jak donoszą nasi szwedzcy koledzy ostatecznie zabito w tym kraju 27 wilków, w tym parę rodzicielską, która pozostawiła kilka siedmiomiesięcznych szczeniąt.